Tkanina ma pamięć. Zapisuje czas pracy, powtarzalność gestów i decyzje podejmowane na kolejnych etapach tworzenia. Może przenosić ornament, ale również opowiadać o miejscu, historii i społecznych doświadczeniach. W pracach Aleksandry Stasik te właściwości stają się punktem wyjścia do poszukiwania współczesnego języka wizualnego, w którym tradycja spotyka się z krytycznym namysłem.
WIDEO…
Aleksandra Stasik urodziła się w Zakopanem w 2000 roku. Ukończyła Państwowe Liceum Sztuk Plastycznych im. Antoniego Kenara w Zakopanem, a następnie Akademię Sztuk Pięknych im. Władysława Strzemińskiego w Łodzi, gdzie kształciła się w obszarze tkaniny, stylizacji wnętrz i wzornictwa. W 2025 roku uzyskała dyplom magisterski z wyróżnieniem na kierunku Tkanina i Stylizacja Wnętrz, a w 2026 roku obroniła z wyróżnieniem drugi dyplom magisterski na kierunku Wzornictwo. Jej praktyka obejmuje tkaninę artystyczną, grafikę, malarstwo i projektowanie.
Szczególne miejsce zajmuje w niej żakard - technika pozwalająca budować złożone obrazy poprzez precyzyjnie zaplanowaną strukturę splotu. To medium wymagające czasu. Zanim powstanie gotowa tkanina, artystka opracowuje kompozycję, strukturę splotów i techniczne rozwiązania niezbędne do jej wykonania. Projekt musi zostać przełożony na język maszyny i materiału. Proces ten wymaga precyzji, ale również myślenia o obrazie jako o układzie wzajemnych zależności. W efekcie struktura tkaniny staje się istotnym elementem kompozycji, wpływającym zarówno na sposób organizacji obrazu, jak i na jego odbiór.
Podhale poza pocztówkowym obrazem
Urodzona w Zakopanem Aleksandra Stasik podejmuje w kolekcji „Kontrmapowanie w kontekście kultury góralskiej” temat regionu, z którym łączy ją biografia i doświadczenie kulturowe. Podhale stanowi dla niej ważny punkt odniesienia, a jego tradycje i motywy stają się materiałem do indywidualnej interpretacji. Artystka buduje własny język wizualny, osadzając regionalne odniesienia w nowych układach formalnych.
Pojęcie kontrmapowania można odczytać jako propozycję alternatywnego przedstawienia miejsca poprzez kulturowe ślady, skojarzenia i formy, które współtworzą jego społeczne wyobrażenie. Mapa może być rozumiana jako układ kulturowych śladów, skojarzeń i form, które współtworzą zbiorową pamięć. W takim ujęciu region jawi się jako wielowarstwowa przestrzeń znaczeń, kształtowana przez historię i doświadczenia.
W żakardowych kompozycjach artystka łączy rozpoznawalne odniesienia z własną interpretacją. Tradycja staje się materiałem do dalszej pracy - czymś, co można rozłożyć na elementy, zestawić na nowo i odczytać z innej perspektywy. W ten sposób regionalne motywy stają się częścią indywidualnego języka wizualnego artystki, a ich znaczenie kształtuje się w relacji między lokalnym kontekstem a współczesną formą.
Między żakardem a pikselem
Inny aspekt tej praktyki ujawnia projekt „Kilimowo”, w którym artystka podejmuje dialog z tradycją kilimu. Zamiast dosłownie odtwarzać charakterystyczną dla niego estetykę, sięga po sitodruk i pikselowy sposób budowania rysunku. Projekt opiera się na dwóch wzorach o wymiarach 100 × 70 cm, utrzymanych w czarno-różowej kolorystyce, które tworzą większy raport kompozycyjny.
Zestawienie dawnej formy tekstylnej z językiem kojarzonym z obrazem cyfrowym prowadzi do interesującego przesunięcia. Tradycja kilimu spotyka się tu ze współczesną estetyką, tworząc wspólną przestrzeń poszukiwań formalnych. Motyw „crazy flowers” wprowadza do tej relacji dodatkową swobodę - wzór staje się jednocześnie dekoracyjny, rytmiczny i świadomie przetworzony.
„Kilimowo” pokazuje, jak tradycja może stać się przestrzenią twórczego eksperymentu. Wzór łączy różne sposoby myślenia o obrazie, otwierając nowe możliwości interpretacji dziedzictwa i jego obecności we współczesnym projektowaniu. W tym podejściu szczególnie ważne jest projektowanie jako proces przekładu: między materiałem, tradycją a współczesnym językiem wizualnym
Tkanina jako zapis pracy i pamięci
W twórczości Stasik materiał niesie również znaczenia społeczne. W kolekcji dyplomowej „One – słuchajcie się nawzajem” artystka nawiązała do historii strajku włókniarek. Zainteresowanie tkaniną prowadzi tu poza zagadnienia formalne, w stronę doświadczeń osób, których praca przez lata współtworzyła przemysł włókienniczy.
To ważny kontekst dla współczesnej sztuki tekstylnej. Gotowy materiał łatwo postrzegać jako przedmiot użytkowy lub dekoracyjny, pomijając pracę, czas i ludzkie doświadczenia, które stoją za jego powstaniem. Przywołanie historii włókniarek zmienia tę perspektywę. Tkanina staje się nośnikiem pamięci o pracy i jej społecznych uwarunkowaniach.
Kolekcja została zaprezentowana w Centralnym Muzeum Włókiennictwa w Łodzi. To kontekst, który dodatkowo podkreśla związek twórczości artystki z historią materiału i miejscem, w którym rozwijała swoją praktykę.
Między sztuką, rzemiosłem i designem
Prace Aleksandry Stasik trudno zamknąć w jednej kategorii. Korzystają z wiedzy projektowej, wymagają technicznego przygotowania i czerpią z tradycji rzemiosła, ale ich celem nie jest wyłącznie funkcjonalność ani dekoracyjność. Tkanina staje się samodzielnym medium artystycznym, zdolnym do podejmowania tematów pamięci, tożsamości i kulturowej zmiany. To właśnie w tym miejscu spotykają się sztuka i design. Istotą jest wspólna uwaga poświęcona materiałowi, procesowi i sposobowi, w jaki forma wpływa na odbiór znaczeń. Wzór może być jednocześnie kompozycją, odniesieniem kulturowym i narzędziem interpretacji.
W 2024 roku Aleksandra Stasik otrzymała drugą nagrodę w konkursie „Młodzi na Start” organizowanym przez ELLE Decoration za pracę „Włókniarki”. W 2025 roku została finalistką Międzynarodowego Biennale Tkaniny Artystycznej w Poznaniu, a w 2026 roku zdobyła pierwszą nagrodę na międzynarodowym FINEness Art Festival. Jej osiągnięcia potwierdzają konsekwentny rozwój praktyki artystycznej, łączącej zainteresowanie tradycją tekstylną z poszukiwaniem nowych rozwiązań formalnych. Istotą praktyki artystki jest sposób, w jaki łączy potencjał różnych dyscyplin. Żakard i tradycja tekstylna stają się w jej pracach punktem wyjścia do współczesnych interpretacji, otwierających nowe możliwości formalne i znaczeniowe.
W pracach Aleksandry Stasik tkanina staje się przestrzenią spotkania historii, materialnej praktyki i współczesnych sposobów rozumienia dziedzictwa. Regionalne motywy zyskują nowe znaczenia poprzez wybór, przekształcenie i zestawienie form, ukazując tradycję jako obszar podlegający nieustannym odczytaniom i kulturowym negocjacjom.
